Yatırımcıyı tanıyın
Warren Buffett (1930, Omaha) Columbia'da Benjamin Graham'ın öğrencisiydi. 1965'te kontrolünü aldığı tekstil şirketi Berkshire Hathaway'i, sigortadan demiryoluna uzanan bir holdinge dönüştürdü. Ortağı Charlie Munger'ın etkisiyle Graham'ın "çok ucuz şirket" anlayışından "kaliteli şirketi makul fiyata alma" anlayışına geçti. Her yıl yazdığı hissedar mektupları yatırım dünyasının en çok okunan metinleri arasındadır.
Temel fikir
Anlayabildiğin, uzun süre rekabet avantajını koruyacak (Buffett'ın deyişiyle "hendeği" olan), sermayesini yüksek kârlılıkla işleten ve dürüst, yetenekli yönetilen şirketleri makul fiyata al; mümkünse hiç satma. Fiyat, ödediğin şeydir; değer, aldığın şey.
“Harika bir şirketi makul bir fiyata almak, makul bir şirketi harika bir fiyata almaktan çok daha iyidir.”
Berkshire Hathaway hissedar mektubu, 1989
Kriterler neden bunlar?
Buffett'ın kendisi bir tarama formülü yayımlamadı; R. Hagstrom'un The Warren Buffett Way kitabında özetlenen ilkelerin ölçülebilir karşılıklarını kullanıyoruz: yıllar boyunca yüksek özsermaye kârlılığı (iyi iş), düşük borç (dayanıklılık), sürekli kâr ve serbest nakit akışı (gerçek nakit üretimi), büyüyen kâr ve tahvil getirisiyle yarışabilen bir kazanç getirisi (makul fiyat).
Türkiye'ye nasıl uyarladık?
Yüksek enflasyon TL bazında kârı şişirdiği için kâr büyümesini USD bazında ölçüyoruz. Banka, sigorta ve faktoring gibi finans şirketlerinde FAVÖK ve serbest nakit akışı anlamlı olmadığından bu iki kriterin yerine daha katı kurallar uyguluyoruz: ortalama özsermaye kârlılığı en az %20 ve her yıl en az %15, USD bazında özsermaye (defter değeri) büyümesi yılda en az %5 (Buffett sigorta ve bankaları büyük ölçüde defter değerinin büyümesiyle değerlendirir) ve PD/DD en fazla 1,5. Küçük şirketleri dışarıda bırakmamak için büyüklük şartı koymuyoruz. Veri 4 yıllık olduğu için "istikrar" 4 yıl üzerinden değerlendiriliyor.
Yaklaşımın zayıf yanları
- Buffett'ın asıl gücü sayılara dökülemeyen yargılardır: rekabet avantajının kalıcılığı, yönetimin dürüstlüğü, işin anlaşılabilirliği. Bir tarama bunları ölçemez.
- Geçmişteki yüksek kârlılık geleceği garanti etmez; sektör koşulları, rekabet ya da düzenleme değişebilir.
- Kaliteli şirketler çoğu zaman pahalıdır; kriterler aynı anda hem kalite hem fiyat istediği için liste çok kısa kalabilir.
- Enflasyon ve kur hareketleri Türkiye'de özsermaye kârlılığını olduğundan yüksek gösterebilir.